Eiwit in paardenvoer: waarom het etiket niet alles vertelt
Eiwit staat op het etiket als ruw eiwit (RE), maar wat je paard daadwerkelijk opneemt is lager. Verteerbaarheid en eiwitkwaliteit tellen minstens zo zwaar als het gehalte zelf.
Waarom RE en VREp niet hetzelfde zijn
Eiwit in voer wordt op twee manieren uitgedrukt. Ruw eiwit (RE) is de totale hoeveelheid eiwit die in het voer zit. Verteerbaar ruw eiwit (VREp) is het deel daarvan dat je paard daadwerkelijk opneemt. Niet al het eiwit dat in voer zit, wordt namelijk verteerd, dus VREp geeft een preciezer beeld dan RE. Eiwit levert daarnaast ook energie, al is dat niet de hoofdfunctie ervan. Lees meer over hoe dat meetelt in het totale energiecijfer in het artikel over energie.
Hoe goed eiwit verteerd wordt, verschilt per bron. Eiwit uit ruwvoer zoals hooi wordt minder goed verteerd dan eiwit uit bewerkte eiwitbronnen zoals sojaschroot. Dat betekent dat je voer met hetzelfde RE-gehalte in de praktijk toch een verschillende hoeveelheid bruikbaar eiwit kan leveren, afhankelijk van waar het eiwit vandaan komt.
Waarom kwaliteit net zo belangrijk is als hoeveelheid
Een hoog eiwitgehalte is niet automatisch beter. Wat vooral telt is de samenstelling van het eiwit, met name de aanwezigheid van bepaalde aminozuren zoals lysine. Deze aminozuren zijn nodig voor spieropbouw en -herstel. Lysine staat niet op elk etiket vermeld, dus je kunt het niet altijd direct aflezen of vergelijken.
Wat je wel kunt doen is kijken naar de ingrediëntenlijst: eiwit uit sojaschroot of luzerne is doorgaans van hogere kwaliteit dan eiwit uit vezelrijke, eiwitarme grondstoffen zoals stro of graszaadhooi. Voer met minder eiwit maar een betere eiwitbron kan voor je paard waardevoller zijn dan voer met meer eiwit van mindere kwaliteit.
Waarom het hele rantsoen meetelt
Wat je ruwvoer aan eiwit levert telt mee naast wat het krachtvoer levert. Een paard dat al veel eiwit uit goed ruwvoer binnenkrijgt, heeft minder aanvulling uit krachtvoer nodig dan een paard met eiwitarm ruwvoer.
Een voorbeeld: voer A levert 90 gram ruw eiwit per kilo, aanbevolen portie 1 kilo per dag, dat geeft 90 gram eiwit. Voer B levert 70 gram per kilo, aanbevolen portie 2 kilo per dag, dat geeft 140 gram eiwit. Voer B heeft een lager gehalte per kilo, maar levert toch meer eiwit op. Kijk daarom altijd naar het totaal bij de aanbevolen portie, niet alleen naar het gehalte per kilo.
Voor welke paarden dit een aandachtspunt is
Paarden met ondergewicht hebben meer eiwit nodig dan gebruikelijk om spierweefsel op te bouwen. Fokmerries en veulens hebben eveneens een hogere eiwitbehoefte, vanwege groei en melkproductie.
Sportpaarden hebben ook eiwit nodig voor spierherstel, maar een grote overmaat kan bij hen juist nadelig zijn. Een paard kan eiwit niet opslaan voor later: wat overtollig is wordt afgebroken en verlaat het lijf via de nieren als ureum. Dat betekent meer drinken en plassen, met een sterkere ammoniaklucht in de stal tot gevolg. Die ammoniak kan de luchtwegen irriteren. Bij sportpaarden komt daar nog bij dat het afbreken van overtollig eiwit relatief veel lichaamswarmte kost, wat tijdens inspanning een nadeel kan zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen ruw eiwit en verteerbaar eiwit?
Ruw eiwit (RE) is het totale eiwitgehalte op het etiket. Verteerbaar ruw eiwit (VREp) is het deel daarvan dat je paard daadwerkelijk opneemt. Dat laatste ligt vaak lager dan het cijfer op het etiket.
Is meer eiwit altijd beter?
Nee. De kwaliteit van het eiwit, met name de aminozuursamenstelling, telt minstens zo zwaar als de hoeveelheid. Kijk bij twijfel naar de ingrediëntenlijst: sojaschroot en luzerne zijn doorgaans eiwitbronnen van hogere kwaliteit dan bijvoorbeeld stro.
Wat is het risico van te veel eiwit?
Een paard kan eiwit niet opslaan. Een overschot wordt afgebroken en verlaat het lijf via de nieren, wat leidt tot meer drinken en plassen en een sterkere ammoniaklucht in de stal. Die ammoniak kan de luchtwegen irriteren. Bij sportpaarden kost het afbreken van overtollig eiwit bovendien relatief veel lichaamswarmte, wat tijdens inspanning nadelig kan zijn.
Welke paarden hebben extra eiwit nodig?
Paarden met ondergewicht, fokmerries en veulens hebben een hogere eiwitbehoefte dan gemiddeld. Bespreek de juiste hoeveelheid met je dierenarts of voedingsadviseur.
Telt het eiwit uit ruwvoer ook mee?
Ja. Wat je ruwvoer aan eiwit levert, telt naast wat het krachtvoer levert. Voor het totaalbeeld is het hele rantsoen relevanter dan het cijfer van één product.