Zetmeel in paardenvoer: wat het is en waarom bewerking telt
Zetmeel is een energiebron in voer. Voordat je paard er energie uit kan halen, moet het eerst worden afgebroken in de dunne darm. Hoe goed dat lukt hangt af van hoe het zetmeel bewerkt is.
Wat zetmeel is en hoe de afbraak werkt
Zetmeel is, net als suiker, een energiebron in voer. Het verschil is dat zetmeel eerst afgebroken moet worden voordat je paard er energie uit kan halen. Dat afbreken gebeurt in de dunne darm, met behulp van een enzym dat zetmeel in kleinere stukjes knipt. Pas dan komt de energie beschikbaar, op dezelfde manier als bij suiker.
Het lijf van je paard kan maar een beperkte hoeveelheid zetmeel per keer op deze manier afbreken. Komt er meer binnen dan de dunne darm aankan, dan blijft een deel onverteerd achter.
Omdat suiker en zetmeel allebei tot dezelfde piek in bloedsuiker en insuline leiden, telt Voerkunde ze ook samen op tot één cijfer: S&Z. Lees het artikel over S&Z als je wilt weten wanneer dat totaalcijfer het handigst is.
Waarom bewerking zo veel verschil maakt
Hoe zetmeel bewerkt is, bepaalt in grote mate hoe goed het wordt afgebroken. Bij graan bijvoorbeeld maakt bewerking een groot verschil: onbewerkte graankorrels worden maar voor een klein deel afgebroken in de dunne darm, terwijl gestoomde of geëxpandeerde granen veel beter worden afgebroken. Geëxpandeerd betekent dat het graan onder hoge druk en temperatuur is bewerkt, waardoor de korrel openbarst en makkelijker toegankelijk wordt voor het lijf.
Niet elk etiket vermeldt hoe het zetmeel in je voer bewerkt is. Let bij twijfel op de ingrediëntenlijst: woorden als geëxpandeerd, gestoomd of gepoft duiden op een bewerking die de afbraak vergemakkelijkt.
Wat er gebeurt met zetmeel dat niet wordt afgebroken
Het deel van het zetmeel dat niet wordt afgebroken in de dunne darm, stroomt door naar de dikke darm. Daar wordt het snel gefermenteerd door bacteriën, sneller dan de vezels die daar normaal fermenteren. Die snelle fermentatie kan de zuurgraad in de dikke darm tijdelijk laten dalen, wat de bacteriebalans verstoort. Dit is een van de mechanismen die kan bijdragen aan koliek.
Dit risico hangt af van de totale hoeveelheid onbewerkt zetmeel die uit het hele rantsoen in één keer binnenkomt. Een grote portie van dit voer in één keer verhoogt dat risico, een kleinere portie verdeeld over meerdere voerbeurten juist niet. Kijk daarom altijd naar de aanbevolen portiegrootte op de verpakking.
Voor welke paarden dit een aandachtspunt is
Bij paarden met overgewicht, insulineresistentie of een hoefbevangenheidsverleden is het zetmeelgehalte extra iets om bewust bij stil te staan, ook bij bewerkt zetmeel. Wat dat voor jouw paard betekent, bespreek je het best met je dierenarts of voedingsadviseur.
Het koliekrisico door onbewerkt zetmeel dat niet goed verteerd wordt, geldt daarnaast voor ieder paard, niet alleen voor deze aandachtsgroepen. Grote, onregelmatige porties zijn hierbij een groter risico dan kleinere, regelmatige porties.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen suiker en zetmeel in paardenvoer?
Suiker neemt het lijf direct op vanuit de dunne darm. Zetmeel moet daar eerst worden afgebroken voordat het dezelfde energie levert. Suiker werkt daardoor sneller dan zetmeel.
Is bewerkt zetmeel beter dan onbewerkt zetmeel?
Bewerkt zetmeel wordt beter afgebroken in de dunne darm, waardoor minder zetmeel onverteerd naar de dikke darm doorstroomt. Of dat in jouw situatie wenselijk is, hangt af van je paard en de rest van het rantsoen.
Wat gebeurt er als zetmeel niet goed verteerd wordt?
Onverteerd zetmeel stroomt door naar de dikke darm en wordt daar snel gefermenteerd. Dat kan de bacteriebalans verstoren. Dit is een van de mechanismen die kan bijdragen aan koliek. Bij grote hoeveelheden onbewerkt zetmeel in één keer is dit risico groter.
Hoeveel zetmeel mag een paard per dag?
Daar is geen vast getal voor te geven. Hoeveel zetmeel passend is, hangt af van je paard, de rest van het rantsoen en de situatie waarin je paard zich bevindt. Een dierenarts of voedingsadviseur kan dit voor jouw specifieke paard beoordelen.